Tatilin arkasındaki bilim: Çocuğunuzu daha mutlu ve akıllı yapın!


Bilirsiniz her çocuk aynı zamanda konuşup yürümez. Kimi 9'ncu ayı görünce ayaklanır, kimisi ise yaşını geçer ama emeklemekten vazgeçmez. Bizim evin kedisi de geç yürüyüp konuşanlardan. Ama hakkını yemeyelim çok iyi emekledi öyle iyi emekledi ki yürümeden koltuk, sehba, masa tırmanmaya başladı. 'Biz acaba bir sorun mu var' diye düşünürken 1.5 yaşını geçmişti ki önce yürümeye, sonrada kelimeleri söylemeye başladı. Ancak cümleler hala aramızda yoktu. Derken maaile kısa bir tatile çıktık. Sadece 1 hafta sonra döndüğümüzde bizim ufaklık konuşmak ne demek resmen şakımaya başlamıştı. Sonraki yıllarda da her çıktığımız tatilde gelişmede resmen sınıf atladı. Öyle ki hiç denemediği yiyecekleri bile ilk kez tatilde denemeye başladığı oldu. Bisküvili bulamaçtan bildik Türk kahvaltısına geçiş de mesela bir tatilde olmuştu. Hal böyle olunca tatil demek bizde değişim, gelişim, ailecek iyileşme demek.

Ve biliyorum ki yalnız değiliz. Nereden mi biliyorum? Anlatayım...

Washington Eyalet Üniversitesi'nde dünyanın önde gelen bir sinir bilimcisi Prof. Jaak Panksepp, tatillerin çocuklar üzerindeki etkilerini yıllarca çalışmış bir isim. Panksepp çalışmalarında 'tatillerin çocuklarda beyin gelişimini ilerletebileceği' sonucuna ulaşmış. Üstelik tatillerde beynin derinliklerinde evde 'kolayca tatmin edilemeyecek' iki genetik bölgenin kullandığını da keşfetmiş.

Bu bölümlere OYUN ve ARAYIŞ sistemleri adını vermiş.

Ailece tatil deneyimleri sırasında bu sistemler beynimizde ve çocuklarımızın beyninde etkinleştikten sonra, opioidler, oksitosin ve dopamin de dahil olmak üzere refah nörokimyasallarını tetiklemeye başlıyor.
Panksepp onlara "doğanın bize armağanı" diyor.

Peki ne yapar bu sistemler başka?

Stresleri azaltıyorlar ve birbirlerine doğru sıcak, cömert duyguları harekete geçiriyorlar. Bu sistemlerin tüm stres önleyici yönleri ateşlendiğinde, aile üyeleri duygusal olarak yakıt ikmali yapmaya başlıyor. Şaşırtıcı olan şey, bu sistemler kaslara benziyor ve ne kadar çok kullanırsanız, o kadar güçleniyor ve kişiliklerinizin bir parçası haline geliyorlar. Dolayısıyla, çocuğunuzu bir tatile götürdüğünüzde, keşif dürtüsünü destekliyorsunuz demektir. Yaşamı için hayati bir kaynak ve oyun yapma kapasitelerini güçlendiriyorsunuz demek. Yetişkinlikte bu durum örneğin başarılı girişimci için gerekli olan fikirlerle oynamak yeteneği demek.

Peki ya dışarıda olmak, birçok aile tatilinin önemli bir yönü nedir?

Araştırmalar gösteriyor ki, doğada 20 dakika süreyle çocuğun dikkat ve konsantrasyon düzeyleri ciddi oranda iyileşiyor. Yeşil alanda birlikte yürümenin, kan basıncını ve stres hormonu seviyelerini ve hatta kolestrolü düşürerek vücudu yatıştırdığına dair kanıtlar da var - bu nedenle tatil ebeveynler hatta aile büyükleri için de faydalı.

Bir de IQ'ya bakalım. Sizce tatil ile IQ arasında bir ilişki var mı?

"Zenginleştirilmiş" bir ortam, kombine sosyal hayat, fiziksel, bilişsel ve duyusal etkileşimde güçlü yeni deneyimler sunar.

Zenginleştirilmiş ortamlar ayrıca stres regülasyonu, dikkat, konsantrasyon, iyi planlama ve öğrenme yeteneği gibi fiziksel ve zihinsel sağlığı geliştirme gibi yürütücü işlevleri geliştiriyor. Zenginleştirilmiş ortamlarda tetiklenen beyin gübreleri de çocuklarda yüksek IQ ile doğrudan ilişkili. Bu nedenle, zamanınızı yeni bir alandaki keşfetme vakti olarak harcayın ve çocuğunuzu daha akıllı yapın.

0 yorum